Wat is spreiding bij beleggen?
Spreiding is het aanhouden van een brede mix van beleggingen die niet allemaal tegelijk stijgen of dalen. U verdeelt uw geld over veel ondernemingen, sectoren, landen en soorten beleggingen, zoals aandelen en obligaties. Het doel is niet het hoogst mogelijke rendement, maar voorkomen dat één slechte uitkomst uw plannen doorkruist.
Het is de beleggersversie van 'niet al uw eieren in één mand leggen'. Het werkt omdat beleggingen verschillend reageren op dezelfde gebeurtenis. Een hogere olieprijs kan luchtvaartmaatschappijen schaden en energiebedrijven juist helpen. In een recessie kunnen aandelen hard dalen, terwijl staatsobligaties vaak stabieler blijven. Met een mix wordt een deel van de schade op de ene plek elders opgevangen.
Veel particuliere beleggers spreiden tegenwoordig via fondsen in plaats van losse aandelen te kopen. Met één breed indexfonds of ETF koopt u in één keer een klein deel van honderden of duizenden ondernemingen. Ook de AFM raadt aan uw geld over meerdere beleggingen te spreiden.
Waarom verlaagt spreiding het risico?
Spreiding verlaagt het risico omdat de schade van één mislukking kleiner wordt naarmate elke positie kleiner is. Vormt één onderneming uw hele portefeuille, dan raakt haar ondergang alles wat u hebt. Is zij een twintigste deel, dan kost dezelfde ondergang u 5%. Breder spreiden maakt dat verlies nog kleiner.
Neem ter illustratie twee beleggers met elk €10.000. Belegger A zet alles in één onderneming. Belegger B verdeelt het gelijk over 20 ondernemingen, €500 per onderneming. Dan beleeft één van die ondernemingen een rampjaar.
De keerzijde
Spreiding werkt twee kanten op. Was die ene onderneming in waarde verdubbeld, dan had belegger A €10.000 gewonnen en belegger B maar €500. U ruilt de kans op een uitzonderlijke winst met één keuze in voor een veel kleinere kans op een rampzalig verlies. Voor geld waarop u rekent, is dat meestal een verstandige ruil.
| Wat er met één onderneming gebeurt | Belegger A (1 onderneming) | Belegger B (20 ondernemingen) |
|---|---|---|
| De koers daalt 50% | Verliest €5.000 (50%) | Verliest €250 (2,5%) |
| De onderneming gaat failliet | Verliest €10.000 (100%) | Verliest €500 (5%) |
Illustratieve cijfers, uitgaande van ongewijzigde koersen bij de andere 19 ondernemingen. In werkelijkheid bewegen die ook, omhoog of omlaag.
Op welke manieren kunt u spreiden?
Spreiden kan over ondernemingen, sectoren, landen, soorten beleggingen en in de tijd. Veel ondernemingen aanhouden beperkt het risico van één bedrijf. Spreiding over sectoren en regio's beperkt de schade van één bedrijfstak of economie. De verdeling over aandelen, obligaties en spaargeld bepaalt hoe sterk uw vermogen schommelt. Gespreid instappen spreidt de aankoopprijs.
Let op verborgen concentratie dicht bij huis. Werkt u bij een beursgenoteerde onderneming en hebt u ook aandelen van uw werkgever, dan hangen uw inkomen en uw vermogen van dezelfde onderneming af. Dat risico kunt u beter beperken.
Over ondernemingen
Houd veel ondernemingen aan in plaats van enkele. Een breed fonds doet dat in één keer.
Over sectoren
Technologie, zorg, banken, energie en consumentengoederen reageren vaak verschillend op hetzelfde nieuws. Voorkom dat één sector uw resultaat bepaalt.
Over landen
Economieën groeien en krimpen niet allemaal tegelijk. Wie alleen op de eigen thuismarkt belegt, is afhankelijk van het wel en wee van één land.
Over soorten beleggingen
Aandelen, obligaties en spaargeld gedragen zich verschillend. De verdeling daartussen, uw vermogensverdeling, bepaalt grotendeels hoe sterk uw vermogen kan schommelen.
In de tijd
Elke maand een vast bedrag inleggen betekent dat u tegen wisselende koersen koopt in plaats van alles op één moment. Dat garandeert geen beter resultaat, maar verkleint het risico van een ongelukkig instapmoment.
Waartegen beschermt spreiding u niet?
Spreiding beschermt u niet tegen dalingen die bijna alles tegelijk raken. Bij een brede beurscrash dalen de meeste aandelen samen, en soms dalen obligaties in dezelfde periode ook. Spreiding neemt evenmin valutarisico, inflatie of het effect van kosten weg. Het verlaagt het risico, maar haalt het niet weg.
Dit heet marktrisico of systematisch risico: het deel van het risico dat u niet kunt wegspreiden. In de kredietcrisis van 2008 daalden aandelen wereldwijd tegelijk sterk. In 2022 zorgde de snel stijgende rente ervoor dat zowel aandelen als obligaties in waarde daalden. Dat is onder meer terug te zien in de cijfers die DNB over Nederlandse pensioenfondsen publiceerde. Wie dacht dat obligaties een koersdaling altijd zouden opvangen, werd toen verrast.
Meer is ook niet altijd beter. Tien verschillende wereldwijde fondsen voelen misschien als veel spreiding, maar als ze grotendeels dezelfde grote ondernemingen bevatten, voegt u vooral complexiteit en mogelijk kosten toe. Dat brengt ons bij de volgende vraag.
Is één indexfonds of ETF genoeg spreiding?
Een breed wereldwijd aandelenindexfonds is goed gespreid over ondernemingen, met honderden of duizenden namen. Maar veel van die indexen wegen naar beurswaarde, dus de grootste ondernemingen en de grootste markten tellen zwaar mee. En omdat zo'n fonds alleen aandelen bevat, spreidt het op zichzelf niet over soorten beleggingen.
Die weging naar beurswaarde doet ertoe. Een fonds dat zo'n index volgt, stopt meer geld in de meest waardevolle ondernemingen, waardoor een handvol zeer grote namen veel invloed heeft op uw resultaat. Ook één land kan een groot deel van de index uitmaken. Hoe groot dat deel is, ziet u in de factsheet van het fonds, bij de verdeling naar land of regio. U bezit dan nog steeds veel ondernemingen, maar uw resultaat leunt op een klein aantal.
Overlap is de andere valkuil. Hebt u een wereldwijd fonds, een fonds op de grootste aandelenmarkt en een technologiefonds, dan komen dezelfde grote namen in alle drie terug. Vergelijk de tien grootste posities in de factsheets om te zien hoeveel ze elkaar herhalen.
Hoe controleert u of uw beleggingen gespreid zijn?
Spreiding controleert u door alles wat u bezit op een rij te zetten, in elk fonds de grootste posities en de verdeling naar regio te bekijken en per onderneming, land en soort belegging op te tellen. Is één onderneming meer dan een klein deel van het totaal, of overheerst één regio, dan bent u minder gespreid dan u denkt.
Bij beheerd beleggen doet de beheerder een groot deel hiervan voor u, inclusief het herbalanceren. Onze gids over beheerd beleggen legt uit hoe dat werkt en wat het kost.
Noteer elke positie
Neem al uw beleggingsrekeningen mee, ook een eventueel lijfrentebeleggingsrecht en aandelen van uw werkgever. Spreiding gaat over uw totale vermogen, niet over één rekening.
Kijk in elk fonds
Open van elk fonds de factsheet. Noteer de tien grootste posities, de verdeling naar regio en sector en het aantal posities.
Zoek grote posities in één onderneming
Tel op hoeveel van uw totaal in één bepaalde onderneming zit, ook via fondsen. Grote afzonderlijke posities zijn waar het echte risico zit.
Controleer de verdeling
Bereken uw totale verdeling over aandelen, obligaties en spaargeld. Vergelijk die met het risico waarvan u hebt besloten dat u het kunt dragen.
Breng de verdeling zo nodig terug
Is de verdeling verschoven, breng die dan terug (herbalanceren) door nieuw geld in de achtergebleven onderdelen te steken of een deel te verkopen van wat sterk is gestegen. Kijk vóór een verkoop naar de transactiekosten.
Wat betekent spreiding voor uw eigen keuze?
Spreiding kunt u op twee manieren regelen: zelf, met een of enkele brede fondsen, of door het beheer uit handen te geven. Bij beheerd beleggen kiest de beheerder de fondsen en de verdeling op basis van uw risicoprofiel. Geen van beide beschermt u tegen een daling van de hele markt. Weeg kosten, gemak en uw eigen kennis tegen elkaar af.
Op de pagina over beheerd beleggen als productvorm leest u wat die vorm inhoudt en wat die kost. Hoe wij werken beschrijft hoe onze gidsen en rekenvoorbeelden tot stand komen. De risicowaarschuwing zet de risico's op een rij die spreiding niet wegneemt, zoals valutabewegingen en marktdalingen.